Voorbereiden is met recht een werkwoord
Francien Machielse, waarnemend Hoofd Communicatie NCTV
'Een goede voorbereiding is het halve werk'. Dit aloude gezegde is mij door de jaren heen veelvuldig op het hart gedrukt, zowel door mijn ouders als docenten en leidinggevenden. En natuurlijk hadden ze allemaal gelijk. Voorbereiden is niet voor niets een werkwoord. Dat hebben we het afgelopen jaar terug kunnen zien in onze inzet op risico- en crisiscommunicatie. De nieuwste editie van het NCTV magazine staat vol met boeiende verhalen uit verschillende invalshoeken, met het belang van voorbereiden als gemene deler. De wereld van crisiscommunicatie staat namelijk nooit stil – ook het afgelopen jaar niet – en op het gebied van risicocommunicatie werden in 2025 vele mijlpalen bereikt, met meer communicatiemomenten en maatschappelijke impact dan ooit.
De eerste helft van het jaar stond voor veel partijen in de veiligheidswereld in het teken van de naderende NAVO-top. Deze is gelukkig ongestoord en veilig verlopen, zonder noemenswaardige incidenten. Dat is mede te danken aan de grondige voorbereiding, waarbij procedures en crisiscommunicatiemiddelen uitgebreid tegen het licht zijn gehouden. In dat proces zijn een groot aantal lessen opgedaan over crisiscommunicatie. Verderop in dit magazine lees je welke lessen worden meegenomen naar de toekomst, zodat we samen nóg beter zijn voorbereid op de crises van morgen. Daar gaan we nog veel profijt van hebben.
Om klaar te staan voor een crisis is het van groot belang om te blijven oefenen. Dat doet men ook in het Calamiteitenhospitaal in Utrecht, waar wij achter de schermen een kijkje mochten nemen. Kort na ons bezoek werd het noodhospitaal – de enige ter wereld in zijn soort – na een gasexplosie in Utrecht voor de vijftigste keer in zijn geschiedenis opengesteld.
Het is en blijft ondertussen onrustig op het wereldtoneel. Dat crisiscommunicatie in tijden van oorlog een compleet andere tak van sport is, onderschrijft onze Oekraïense collega van de State Emergency Service Ukraine (SESU) in een indrukwekkend en aangrijpend interview. Haar ervaringen schetsen de harde realiteit waarin Oekraïners nu al bijna vier jaar leven.
Ook in eigen land worden er grote stappen gezet om de militaire paraatheid en maatschappelijke weerbaarheid te verhogen. Dit vraagt iets van iedereen: zowel van de overheid, bedrijven en maatschappelijke organisaties, als van mij, u en alle Nederlanders. Risicocommunicatie speelt daarin een belangrijke rol. Het afgelopen jaar zijn hierin weer enorme stappen gezet. Onder andere met de start van de meerjarige publiekscampagne Denk vooruit, het PR-evenement 'NL valt uit', de landelijke verspreiding van het informatieboekje 'Bereid je voor op een noodsituatie', en talloze regionale en lokale initiatieven.
Je kon geen krant openslaan of tv aanzetten zonder te lezen of horen over het noodpakket, het informatieboekje, de uitval van dagelijkse voorzieningen en de onrust in de wereld. In het (Sinterklaas)journaal, de vele talkshows en de oudejaarsconference kwam het allemaal aan bod. Het leeft, en dat zal voorlopig nog wel zo blijven.
Over de effecten die al die inzet en publiciteit hebben gehad, weten we binnenkort meer. Terwijl ik dit schrijf wordt de laatste hand gelegd aan het publieksonderzoek en de effectmeting. Welke lessen van vorig jaar nemen we in 2026 mee in de voorbereiding – daar is het woord weer – op nieuwe, impactvolle risicocommunicatie?
Francien Machielse
Hoofd Communicatie NCTV (wnd.)