Met de inwerkingtreding van de Wet weerbaarheid kritieke entiteiten (Wwke) op 15 augustus 2026 is een groot deel van de voormalige Aanpak Vitaal wettelijk verankerd.
De Aanpak Vitaal vormde jarenlang het beleidskader voor het beschermen van vitale processen in Nederland. Binnen deze aanpak werkten de Rijksoverheid, vitale aanbieders en andere publieke en private partijen samen aan het vergroten van de weerbaarheid van essentiële diensten.
Met de Wet weerbaarheid kritieke entiteiten zijn belangrijke onderdelen van deze aanpak opgenomen in wetgeving. Organisaties die essentiële diensten verlenen, kunnen door de verantwoordelijke vakministeries worden aangewezen als kritieke entiteit. Voor deze organisaties gelden wettelijke verplichtingen, zoals het uitvoeren van een risicobeoordeling, het treffen van weerbaarheidsmaatregelen (zorgplicht) en het melden van significante incidenten (meldplicht). De beleidsaanpak vitaal blijft gedeeltelijk nog bestaan voor specifieke sectoren, waaronder de sector openbare orde en veiligheid en Defensie.
Voor de digitale weerbaarheid geldt daarnaast de Cyberbeveiligingswet (Cbw). Samen vormen de Wet weerbaarheid kritieke entiteiten en de Cbw het wettelijke kader voor de bescherming van essentiële diensten in Nederland.
Risicogerichte aanpak
De bescherming van essentiële diensten vraagt om een integrale aanpak. Daarbij wordt gekeken naar uiteenlopende dreigingen, zoals natuurrampen, sabotage, terrorisme, hybride dreigingen, cyberaanvallen en de gevolgen van klimaatverandering.
Ook wordt rekening gehouden met de sterke afhankelijkheid tussen essentiële diensten. Een verstoring in één sector kan gevolgen hebben voor andere sectoren of voor de nationale veiligheid.
De verantwoordelijke vakministeries brengen deze risico's periodiek in kaart en beoordelen welke aanvullende maatregelen nodig zijn om de weerbaarheid te vergroten.