Vooruit denken én doen
Marco Zannoni, directeur Nationale Crisisbeheersing
Het belang van risico- en crisiscommunicatie in een tijd als deze hoef ik niemand uit te leggen. Ook in onze weerbaarheidsopgave is het een onmisbaar onderdeel. We zagen die opgave het afgelopen jaar terug in allerlei stukken: beleidsnota’s, Kamerbrieven, agenda's, mooie schema's en strategieën. De urgentie onder de aandacht brengen, dat is wel gelukt. Maar daarmee begint pas de echte uitdaging. En dat is om samen het papier om te zetten naar handelen.
Daarom ben ik zo blij met het informatieboekje van Denk vooruit dat we allemaal op de mat hebben gekregen. Omdat het een houvast biedt waar je op kunt teruggrijpen als je het even niet weet. Een concreet middel dat je handvatten geeft om een noodpakket en noodplan te maken. Maar ook om het gesprek te voeren met je collega, buurman, partner, kind of oma. Misschien over hoe jij of de ander zich voorbereidt of waar een hulpvraag ligt. En als werkgever met je medewerkers: wat verwacht je van elkaar? Wat wil je afspreken? Gesprekken die ook kunnen gaan over wat je kunt doen, klein of groot.
Voorbij het papier
We kunnen de abstracte woorden nationale veiligheid en weerbaarheid pas betekenis geven als we ze terugbrengen naar behapbare keuzes, concrete afspraken, uitvoerbare stappen en merkbare acties. Van denken en praten naar doen. En van groot(s) naar klein. Van 'ze' naar ik.
Want ik wil graag dat we eerlijk zijn. Het klinkt natuurlijk fijn om te zeggen: wij zijn voorbereid. Maar is dat echt zo, of staat het alleen in een brief of een plan? Laat zien dat je het ook operationeel hebt geregeld. Voer binnen je bedrijf het gesprek en wees niet bang voor wat iemand zal zeggen. Spreek verwachtingen uit, wees eerlijk over wat je beperkingen zijn en kom zo tot iets dat je écht kunt uitvoeren. Liever een paar heldere afspraken, dan een abstract concept waar niemand iets mee kan. En nog beter: probeer het eens uit.
We zagen dit jaar mooie voorbeelden van gemeenten tot bedrijven die de weerbaarheidsdraad oppakten. Supermarkten die het klanten makkelijker maakten een noodpakket aan te schaffen. De gemeente Roermond die daadwerkelijk met inwoners een pilot deden met 72 uur geen stroom. Maar ook het gesprek voeren over reservist worden bij Defensie.
Praten over risico's en crises, nationale veiligheid en weerbaarheid is één ding. Maar operationaliseren iets anders. Er komen wetten aan die diensten die cruciaal zijn voor het goed functioneren van onze maatschappij beter gaan beschermen, zoals drinkwater en elektriciteit. We gaan door met het maken van Landelijke Crisisplannen en blijven oefenen, bijvoorbeeld voor cyberincidenten. Veiligheidsregio’s en gemeenten gaan aan de slag met pilot-noodsteunpunten.
Laten we elkaar steeds de vraag stellen: hoe gaan we het doen? En: werkt het?
Ik zie er naar uit om samen nog sterker te staan in 2026.