Jihadisme

Spreker 1: De dreiging vanuit het jihadisme is al jaren een bepalende factor voor het dreigingsniveau. Wat zijn de belangrijkste ontwikkelingen op dat gebied?

Spreker 2: Dat er jihadistische dreiging is en blijft. Ik heb vaak gedacht het is nu wel een keer klaar ermee. En onder andere na de golf van aanslagen, na 9/11 en zo een jaar of tien later leek de beweging dood. Toen gebeurde Syrië en kwam ISIS op. Of IS, hoe je het wil noemen en werd. De jihadistische beweging werd tien keer zo groot. Een jaar of zes geleden, voor de corona, leek het ook weer einde verhaal. Maar het gedachtegoed leeft online. Zowel Al-Qaida als ISIS bestaan nog als organisaties.

Spreker 1: Dus misschien kleiner in beweging, maar nog groot in gedachtegoed zou je dan kunnen zeggen.

Spreker 2: Kleinere beweging staat ter discussie als je naar Afrika kijkt. Daar zijn jihadistische bewegingen groot en bewapend. En hebben ook territoriaal behoorlijk wat invloed. Maar. Maar in Europa zit iedereen die we gevaarlijk vinden vast of wordt eruit gehaald als die gevaarlijk wordt. Maar online is de wereld. Het is alles blijft en het trekt nog steeds aan.

Spreker 1: Ja, en het aantal aanslagen, zou je kunnen zeggen in Europa neemt af. Tegelijkertijd worden er nog steeds wel mensen opgepakt die met een jihadistisch motief. Jihadistisch terroristisch motief aanslagen voorbereiden. Wat zegt dat? Dat de dreiging dus toch nog re‘el is, daarvan.

Spreker 2: Zeker heel reëel. Het hele feit dat er nog steeds nu vaak jonge mensen worden opgepakt, die zijn serieus bezig, zijn op zoek naar wapens, naar explosieven, zoeken vrienden op, willen samen iets, iets doen. Het hele feit dat dat bestaat, en ja.

Spreker 1: Maakt het nog steeds een van de belangrijke onderdelen van de DTN waar je nu naar kijkt. Ja, ja, dit is ook iets waar het LSE naar kijkt. Jihadisme blijft een van de ontwikkelingen ideologieën waar misschien jullie het meeste meldingen over binnenkrijgen. Kan je daar wat over vertellen?

Spreker 3: We zien inderdaad nog wel dat jihadistische dreiging nog steeds een van de grotere verschijningsvormen is in onze casuïstiek. Wel denken we altijd als je kijkt naar de hulpvragen die we erover krijgen, dan is het ook echt de grootste vorm. We hebben zelf al zo onze vermoedens dat dat misschien ook is, omdat mensen het sneller signaleren, dat ze misschien ook sneller bezorgd zijn als ze bijvoorbeeld niet goed kunnen begrijpen wat, zeg maar, tussen aanhalingstekens, normale geloofsuitingen zijn van de islam en dan misschien snel denken dat iets zorgelijk is. Dus daar proberen we altijd genuanceerd in te zijn. We zien ook wel veel hulpvragen die helemaal niet zorgelijk zijn in het kader van extremisme.

Spreker 1: Jullie praten dan over islamitisch geïnspireerd extremisme. We hadden het net al even kort over dat de jihadistische beweging bijvoorbeeld ISIS zich ook verplaatst heeft naar het online domein. Daar zien we ook in toenemende mate online radicalisering. Wat is dat voor een trend die die nu zo opkomt?

Spreker 3: Nou, online radicalisering is soms een lastige term, omdat het soms een beetje impliceert volgens ons dat het alleen online gebeurt. Er gebeurt heel veel online, maar we vinden het altijd wel belangrijk om te zeggen dat er ook vaak ook voedingsbodems in de echte wereld zijn, waardoor je aangetrokken bent tot bepaalde online propaganda. Je ziet dat sommige jongeren gewoon heel zoekende zijn, dat ze zich inderdaad misschien niet gezien voelen in de huidige maatschappij. En als je dan het aanbod krijgt van online propaganda die dan tot je komt, bijvoorbeeld via social media of via bepaalde gamingplatforms, ja, dan kan dat ineens een soort van gevoel van urgentie opwekken. En sommige jongeren belanden daardoor in zorgelijke platforms. En een deel daarvan ziet dan ook echt de noodzaak om tot actie over te gaan.

Spreker 1: Ja, en dat geeft dus die jihadistische beweging, nieuwe gereedschappen, tools in handen. Eigenlijk om mensen te bereiken en te werven. Wat beschrijft de DTN over deze ontwikkeling?

Spreker 2: We benoemen heel vaak de triggers of de context die daar belangrijk voor is. Een tijd terug was dat de Koran schendingen. Mensen die anti-islam activisten noemen we dat, die korans verscheuren of verbranden. In Nederland heb je dat ook. Dat wekt woede van mensen die zich beledigd voelen. De Koran is een heilig boek, als je dat verscheurt, er verbrand, dan beledig je de islam en vinden dat je dat moet straffen, moet vergelden met geweld. Nou dat is een onderwerp. Wat als een als een trigger kan werken voor een aanslag plegen. We hebben eerder gezien. Maar Gaza of wat ivoor was er in Palestijnse gebieden en in Israël gebeurt is een permanente motor onder onder would be aanslagplegers. En die woede snappen we allemaal. Want. Want als er voortdurend kinderen worden vermoord, iedereen wordt daar om op verschillende reden woedend over. Maar als dat gekoppeld wordt aan de ideologie van Al Qaida, dan van ISIS, dan ja, dan heb je een gemene cocktail. Waar mensen zich ja boos door laten maken.

Spreker 1: Dus zij spelen in op die woede en voegen daar een terroristisch handelingsperspectief eigenlijk aan toe.

Spreker 2: Nou, terroristische groeperingen zijn vaak goed in propaganda en vooral ISIS en in sommige afdelingen van ISIS zijn daar heel handig in. En die spelen gewoon in op alles wat waarmee ze hun aanhang kunnen vergroten en waarmee ze geweld kunnen teweegbrengen. En het is ook het fenomeen valse claims. Als er ergens iemand met een mes een aanval doet, dan wordt er vaak door IS wordt er dan een claim gedaan van wij hier zitten wij achter, terwijl dat helemaal niet zo is. Maar dat draagt wel bij aan het beeld van wij zijn overal, wij kunnen overal toeslaan wanneer we willen. Kijk maar, want daar is een strijder van ons. Terwijl dat misschien iemand is die net doordraaide en om een hele andere redenen met een mes een agent aanviel, wat af en toe voorkomt.

Spreker 1: Zien jullie bij het LSE ook dan een toename in dat soort propaganda die rondgaat? Of waar meldingen over gedaan worden?

Spreker 3: Nou, ik denk dat inderdaad de online wereld wel een wereld is waar heel veel mensen zorgen over hebben. Ook heel veel mensen die dicht bij jongeren staan bijvoorbeeld. Die zitten toch wel met de handen in het haar. Die snappen niet zo goed wat er online allemaal gebeurt. Die snappen niet wat hun kinderen online doen. Er gebeurt ook best wel veel natuurlijk. Buiten het zicht om van bijvoorbeeld ouders. Dus daar zien we wel inderdaad ook vooral veel zorgen over binnen komen. En ook wel wat we altijd proberen mee te geven, is dat het vooral ook heel erg belangrijk is om als ouder bijvoorbeeld in gesprek te blijven met je kind. Ook over de leuke dingen die online gebeuren, maar ook over vervelende dingen. Zodat je het gesprek erover voert. En dat je ieder geval weet met wat voor aanbod een kind allemaal te maken krijgt.

Spreker 1: We bespraken al dat dat jihadisme nog steeds een belangrijk component is van het DTN, omdat die dreiging zeker niet weg is, maar zich wel misschien verplaatst naar andere terreinen, bijvoorbeeld de online wereld. Online radicalisering is niet alleen iets wat voorkomt in relatie tot jihadisme. Dat gaan we straks ook nog bespreken op andere terreinen. Ik wil jullie voor nu in ieder geval hartelijk bedanken voor jullie antwoorden.