Rechts-extremisme

Gelijkgestemden vinden elkaar in internationaal radicaliserend internetdiscours. De rechts-terroristische aanslag in Nieuw-Zeeland zal verschillende groepen in de rechts-extremistische scene in Europa blijven aanspreken. De rechts-extremistische scene in Nederland is gefragmenteerd, maar de geweldsdreiging vanuit lone actors of kleine netwerken blijft voorstelbaar.

De rechts-terroristische aanslag op twee moskeeën in Nieuw-Zeeland heeft vanwege de aard, ernst en omvang een wereldwijde uitstraling en leidde tot brede afschuw en veroordeling. De aanslag zal komende jaren verschillende groepen in de rechts-extremistische scene blijven aanspreken. Ook het gevaar voor copy-cat gedrag in Europa is vergroot. In vergelijking met de ons omringende landen is de geweldsdreiging vanuit de Nederlandse rechts-extremistische scene overigens minder groot.

De Nederlandse rechts-extremistische scene dient te worden gezien zoals deze voor, maar ook na aanslagen in Christchurch wordt gekenmerkt: door fragmentatie, zwak leiderschap, persoonlijke animositeit en het ontbreken van een consistente organisatievorm. De rechts-terroristische daad van de eenling Tarrant past echter wel binnen het gevaar dat uitgaat van een gepolariseerd maatschappelijk debat op zogeheten ‘lone actors’.

Instabiele potentiële ‘lone actors’ gaan eerder tot handelen over ten tijde van maatschappelijke onrust en publiek zichtbaar geweld. Terroristische geweldsincidenten kunnen tevens een trigger vormen voor (terroristische) gewelddadige tegen- of vergeldingsacties door jihadisten of rechts-extremisten.

Ook binnen de Nederlandse context hebben de AIVD en NCTV eerder gewaarschuwd voor rechts-terroristische eenlingen die online kunnen worden geactiveerd door het steeds agressiever en opruiender internationale internetdiscours waarvan onder andere alt-right zich steeds vaker bediend. Kleine rechts-extremistische groeperingen zijn vooral actief met intimiderende en radicale acties waarmee ze voor onrust zorgen binnen moslimgemeenschappen.