Jihadistisch strijdtoneel

ISIS wordt steeds verder teruggedrongen in Syrië. In Syrië en Irak gaat ISIS over op insurgency: inzet van tactieken zoals aanslagen en ontvoeringen. Oorzaken voor onvrede van soennieten in Irak en Syrië zijn niet weggenomen. Hierdoor blijft er een voedingsbodem voor ISIS bestaan.

(Deze tekst is onderdeel van Samenvatting DTN 48)

Ondanks de zware verliezen die zij heeft geleden, bestaat ISIS nog steeds. De afgelopen maanden is, zoals ook was verwacht, zichtbaar geworden dat ISIS in zowel Irak als Syrië de jihadstrijd voortzet, maar dan in de vorm van een insurgency. Hierbij maakt ISIS gebruik van tactieken die het ook vóór het uitroepen van het ‘kalifaat’ in 2014 toepaste, zoals korte hit-and-runaanvallen, ontvoeringen en diverse aanslagen op bijvoorbeeld stamleiders en personen die ISIS beschouwt als collaborateurs met de Iraakse overheid.

De door de Koerden gedomineerde Syrian Democratic Forces (SDF) hebben hun offensief tegen ISIS in Oost-Syrië hervat, na een onderbreking die was veroorzaakt door de Turkse inval bij Afrin. Het hernieuwde offensief van de SDF heeft in juli geresulteerd in de verovering van de Dashisha-pocket (tegen de grens met Irak). In Syrië heeft ISIS nu nog slechts zeer beperkt grondgebied in handen in het Syrisch-Iraakse grensgebied, maar blijft in Irak profiteren van de aanhoudende spanningen tussen het Iraakse leger en de Iraakse Koerden. Mede hierdoor houdt ISIS daar een zekere bewegingsruimte. Tegelijk zijn de factoren die hebben geleid tot de opkomst van ISIS, zoals de politieke en economische marginalisering van soennieten in Irak en Syrië, geenszins weggenomen. Hierdoor blijft er een voedingsbodem voor soennitische onvrede bestaan, die door een organisatie als ISIS gekanaliseerd en uitgebuit kan worden.

Belangrijke rol Turkije

Zowel ISIS als Al Qa’ida onderhouden, ondanks regelmatig ingrijpen van de Turkse overheid – in mei en juni werden bijvoorbeeld vele tientallen ISIS-verdachten opgepakt – nog steeds (faciliterings)netwerken in Turkije. Door zijn geografische ligging blijft Turkije de voornaamste route voor jihadistisch terroristen om van en naar Europa te reizen. De houding van de Turkse overheid ten opzichte van ISIS en Al Qa’ida is afhankelijk van de eigen, Turkse belangen die niet altijd parallel lopen met die van het Westen.