Dreigingsniveau blijft op 4

Dreigingsniveau blijft op 4

De dreiging is substantieel en de kans op een aanslag reëel. De aanslag in Utrecht en aanhoudingen van personen met jihadistisch-terroristische intenties zijn concrete voorbeelden van deze dreiging. Het aantal aanslagen in het Westen is laag, maar de intentie hiervoor blijft bestaan – zowel vanuit ISIS en al Qa’ida, als van individuen en losse jihadistische netwerken.

Op 18 maart 2019 vond de eerste vermoedelijk terroristisch gemotiveerde aanslag met dodelijke slachtoffers in Nederland plaats sinds de aanslag op Theo van Gogh in 2004. Het dreigingsniveau werd die dag voor korte tijd verhoogd naar niveau vijf (‘kritiek’) voor de provincie Utrecht, omdat veel onduidelijk was over de toedracht, de verdachte op de vlucht was en er gevreesd werd voor vervolgaanslagen. Bij de aanslag van de 37-jarige Gökmen T. in een tram in Utrecht op 18 maart 2019 vielen vier doden en twee zwaargewonden. Vooralsnog is de inschatting dat de verdachte alleen handelde.

De afgelopen DTN-periode is er een aantal aanhoudingen verricht dat te maken heeft met jihadistisch terrorisme. Dergelijke arrestaties maken duidelijk dat er zich in Nederland nog steeds personen bevinden die zich mogelijk bezighouden met uit jihadisme voortkomende terroristische activiteiten. Momenteel zitten enkele tientallen jihadisten gevangenisstraffen uit. Gezien de omvang van de groep en de beperkte ruimte kan de mogelijkheid tot intern differentiëren– het uit elkaar houden van verschillende soorten jihadisten (voorbeeld: lichte en zware vergrijpen, ideologisch doorgewinterde jihadisten en inhoudelijke nieuwkomers) - onder druk komen te staan. Hierdoor neemt de kans op onderlinge beïnvloeding en netwerkvorming toe. De komende jaren zal een deel van deze gedetineerden, doorgaans onder voorwaarden, vrijkomen.

Al langere tijd constateert de NCTV dat er sinds eind 2017 minder aanslagen in het Westen worden gepleegd met een jihadistische achtergrond. Ook in de afgelopen DTN-periode is dit het geval: er zijn in Europa drie aanslagen met een vermoedelijk terroristisch motief gepleegd – in Utrecht, in de Franse gevangenis te Condé-sur-Sarthe en in het Franse Lyon. Daarnaast zijn er aanslagpogingen in ons omringende landen aan het licht gekomen, in Duitsland, Frankrijk, België en Spanje. De capaciteit van ISIS om grootschalige, aangestuurde aanslagen uit te voeren is waarschijnlijk drastisch verminderd. Zowel voor ISIS als voor al Qa’ida geldt dat zij hiertoe nog wel steeds de intentie hebben. Diverse Europese inlichtingen- en veiligheidsdiensten constateren echter dat de jihadistische dreiging niet alleen uitgaat van ISIS of al Qa’ida, maar ook van al dan niet door ISIS of al Qa’ida aangestuurde of geïnspireerde individuen en losse jihadistische netwerken (van eigen bodem) met internationale connecties.