Werkstuk informatie

Oprichting NCTV

Sinds de aanslagen in New York op 11 september 2001, werd duidelijk dat onze westerse samenleving een doelwit vormt voor terroristische aanslagen. De aanslagen in Madrid op 11 maart 2004 en in Londen op 7 juli 2005, maakten de dreiging voor West-Europa zichtbaar. Met de moord op Theo van Gogh op 2 november 2004 werd Nederland zelf geconfronteerd met een terroristische aanslag. Op verzoek van de toenmalige minister van Justitie werd de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding opgericht. Terrorismebestrijding werd dan ook een van de belangrijkste thema’s in het internationale en nationale veiligheidsbeleid. Nederland loopt een bijzonder risico vanwege de deelname aan militaire operaties in het buitenland, de band met de Verenigde Staten en de aanwezigheid van bepaalde groepen die gevoelig zijn voor radicaliseringsprocessen.

De rijksoverheid werkt sindsdien intensief aan terrorismebestrijding in Nederland. Er is fors geïnvesteerd in de capaciteit van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten én in de verbetering van informatie-uitwisseling tussen de diensten onderling. Het stelsel van bewaken en beveiligen is herzien en er is nieuwe wetgeving ontwikkeld om terrorisme beter te kunnen bestrijden en daders te kunnen vervolgen.

In totaal zijn in Nederland ongeveer twintig instanties betrokken bij de bestrijding van terrorisme. Om de samenwerking tussen al deze instanties te verbeteren, is in 2005 de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding (de NCTb) aangesteld.

Sinds 1 juli 2011 is er één organisatie verantwoordelijk voor terrorismebestrijding, cyber security, nationale veiligheid, en crisisbeheersing. Voorheen gescheiden beleidsterreinen, zelfs ondergebracht bij verschillende departementen. Risico’s en dreigingen worden voortaan op één plek in kaart gebracht, belangen worden op één plek beschermd en maatregelen om de weerbaarheid te verhogen worden op één plek gecoördineerd; bij de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid, kortweg de NCTV. Deze organisatie - onderdeel van het ministerie van Justitie en Veiligheid - is een samenvoeging van de voormalige directie Nationale Veiligheid, de NCTb en GovCERT.

De NCTV heeft de volgende hoofdopdrachten:

  • Duiden en reduceren van geïdentificeerde dreigingen
  • Bewaken en beveiligen van personen, objecten, diensten en evenementen, alsmede vitale sectoren
  • Zorg dragen voor cyber security
  • Versterken van de weerbaarheid van objecten, personen, structuren en netwerken
  • Optimale crisisbeheersing en crisiscommunicatie

Met het bundelen van deze taken wordt de slagvaardigheid van de overheid vergroot. De NCTV en zijn medewerkers vallen onder de verantwoordelijkheid van de minister van Justitie en Veiligheid. Organisatorisch en beheersmatig is de organisatie van de NCTV ondergebracht bij het ministerie van Justitie en Veiligheid, op vergelijkbare wijze als een directoraat-generaal.

Terrorismebestrijding

Er is een breed scala aan maatregelen voor de bestrijding van terrorisme. Er zijn dan ook verschillende overheidsorganisaties bij betrokken. De verantwoordelijkheid voor alle maatregelen ligt niet bij één minister. Er is wel één coördinerend minister (de minister van Justitie en Veiligheid), om te zorgen dat alle activiteiten goed op elkaar aansluiten.

Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland

Het Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland (DTN) is een globale analyse van de nationale en internationale terroristische dreiging tegen Nederland, en Nederlandse belangen in het buitenland. Het DTN wordt opgesteld voor de ambtelijke en politieke leiding en beleidsmakers. Voor het DTN wordt gebruik gemaakt van (geheime) informatie van diensten, belast met terrorismebestrijding en/of het tegengaan van radicaliseringsprocessen. Ook wordt informatie gebruikt uit openbaar toegankelijke bronnen, bestuurlijke bronnen en analyses van de NCTV zelf.

Integrale aanpak terrorisme

De aanhoudende terroristische dreiging is complex en veranderlijk. Daarom blijft terrorismebestrijding een belangrijk aandachtspunt voor de overheid. In de notitie Integrale aanpak terrorisme staat beschreven hoe alle mogelijkheden worden benut om extremisme en terrorisme te bestrijden en nieuwe aanwas te voorkomen. Van preventie tot repressie, van lokaal tot internationaal. Ook beschermen we onze samenleving door terroristen te vervolgen.

De Integrale aanpak terrorisme werkt de inzet volgens de Nationale Contraterrorismestrategie 2016-2020 uit. De inzet krijgt op vijf manieren vorm: verwerven, voorkomen, verdedigen, voorbereiden en vervolgen. De combinatie van preventieve en repressieve maatregelen staat bekend als de ‘brede benadering’ en wordt al lange tijd in Nederland toegepast.

Kennisbank terrorisme

In de ‘kennisbank terroristische organisaties’ zijn organisaties opgenomen waarvan de financiële tegoeden door de Europese Unie (EU) en de Verenigde Naties (VN) zijn bevroren, omdat de organisaties gelieerd zijn aan terroristische activiteiten. Naast de VN en EU terrorismelijsten hanteren lidstaten ook nationale terrorismelijsten. Steun verlenen aan het voortbestaan van activiteiten van deze organisaties is in Nederland bij wet verboden.

Nationale veiligheid

Een crisis of een ramp als een grieppandemie of een terroristische aanslag kunnen de maatschappij ontwrichten. Maar ook overstromingen of elektriciteitsuitval kunnen de nationale veiligheid in gevaar brengen. Aan de hand van de Strategie Nationale Veiligheid brengt de overheid dergelijke risico’s in kaart en bereidt zij Nederland voor. Bijvoorbeeld door ervoor te zorgen dat organisaties zoals ziekenhuizen, energiebedrijven en overheidsinstanties een continuïteitsplan hebben waardoor ze beter kunnen omgaan met grootschalige uitval van personeel, ICT of elektriciteit.

Cybersecurity

De opkomst van moderne informatie- en communicatietechnologie (ICT) heeft de samenleving ingrijpend gewijzigd. Naast de fysieke samenleving is een digitale samenleving ontstaan, waarin we onze bankzaken regelen, inkopen doen en elkaar op tal van platforms tegenkomen.

De toenemende afhankelijkheid van ICT maakt de samenleving en de economie kwetsbaar. Een samenleving zonder internet is nog nauwelijks denkbaar. Om de samenleving en de economie niet te verstoren is digitale veiligheid, of cybersecurity, van vitaal belang.

Crisisbeheersing

Het denken over veiligheid is fundamenteel anders dan een aantal jaar geleden. Het gaat steeds meer over mogelijke dreigingen en de rol van (nieuwe) media bij crises en incidenten. Maar vooral over de impact die crises en dreigingen hebben op onze maatschappij.