Rechts-extremisme

Om belangrijke ontwikkelingen en incidenten in het huidige Nederlandse rechts-extremistische landschap te kunnen duiden kan een indeling in drie categorieën worden gemaakt, namelijk: het klassiek rechts-extremisme (waaronder het neonazisme), het intellectueel rechts-extremisme (bijvoorbeeld Erkenbrand) en het accelerationisme.

Klassieke neonazistische organisaties zoals Blood & Honour, Combat 18 en Racial Volunteer Force lijken momenteel nauwelijks een rol van betekenis te spelen in Nederland en het intellectueel rechts-extremisme is het laatste half jaar weinig in beeld gekomen. In eerdere DTN’s is al aandacht besteed aan het accelerationisme, dat in relatief korte tijd vanuit de Verenigde Staten ook in andere westerse landen wortel heeft geschoten. Aanhangers van deze rechts-extremistische ideologie verheerlijken en rechtvaardigen terroristisch geweld om zo versneld een rassenoorlog te ontketenen. Hierdoor willen zij chaos creëren en het huidige politieke bestel vervangen door een witte (nationaalsocialistische) etnostaat. Binnen het rechts-extremistische spectrum in Nederland gaat de meeste geweldsdreiging uit van deze beweging. Het gaat om een paar honderd Nederlandse jongeren die zich op heimelijke online communicatieplatforms begeven waar het accelerationistische gedachtegoed wordt gepropageerd. De inschatting blijft dat van enkelen van hen een geweldsdreiging kan uitgaan. Daarbij moet vooral rekening worden gehouden met kleine tot middelgrote aanslagen met reguliere aanslagmiddelen, zoals steek- en vuurwapens en explosieven. Gezien de psychosociale problemen waar verschillende accelerationisten mee worstelen, hun jeugdigheid en de lage organisatiegraad is het wel de vraag in hoeverre zij daadwerkelijk in staat zijn een aanslag met enige complexiteit voor te bereiden en uit te voeren. 

De laatste maanden valt op dat de verschillen tussen de uiteenlopende groepen binnen de brede rechts-extremistische online scène eerder worden toegedekt dan uitvergroot zolang de kern of het ultieme doel van het rechts-extremistische gedachtegoed maar overeind blijft, namelijk de witte wereldheerschappij. 

De rechts-extremistische beweging in Nederland die al jaren offline beperkt zichtbaar was, is ook ten tijde van de coronamaatregelen fysiek maar beperkt in staat geweest om effectief in te spelen op de onvrede over het coronabeleid. Het anti-overheidsnarratief van een onderdrukkende overheid sluit echter goed aan bij de rechts-extremistische complottheorie dat de Joodse/linkse elite de Nederlandse traditie, cultuur, ras en taal niet zou beschermen. Hierdoor is er wel meer verwevenheid ontstaan tussen anti-overheidsextremisten en rechts-extremistische aanhangers en weet men elkaar (voornamelijk online) te vinden. Tijdens coronaprotesten was er al sprake van enige vermenging met rechts-extremisten.

Interesse vanuit rechts-extremistische hoek voor vuurwapens

De politie doet onderzoek naar strafbare online uitingen van leden en beheerders van accelerationistische accounts en chatgroepen. In deze kringen blijkt een grote fascinatie voor allerlei wapens te bestaan. Op woensdag 9 februari 2022 werd na een ambtsbericht van de AIVD een 33-jarige verdachte in Zeeland aangehouden vanwege het beschikken over een 3D-geprint semi-automatisch vuurwapen. De man deed online verscheidene rechts-extremistische en racistische uitingen en was ook in bezit van rechts-extremistische vlaggen en andere memorabilia. Deze aanhouding lijkt daarmee een illustratie van de waarneming dat rechts-extremistische personen steeds vaker geïnteresseerd zijn in 3D-geprinte vuurwapens. Dit is zorgelijk omdat dit de drempel tot het daadwerkelijk plegen van (terroristisch) geweld kan verlagen. De Landelijke Eenheid van de Politie voert op dit moment een breder onderzoek uit naar 3D-geprinte vuurwapens in Nederland, die voornamelijk voorkomen binnen het (niet-ideologische) criminele circuit. Bij de politie komen verscheidene signalen binnen dat subjecten binnen het rechts-extremistische landschap lid zijn of proberen te worden van een schietvereniging of anderszins interesse hebben in wapens en in het trainen ermee.

Zorgen om aantrekkingskracht van de krijgsmacht op rechts-extremistische jongeren

De MIVD constateerde in zijn jaarverslag in 2020 dat sommige rechts-extremistische jongeren in Nederland het aantrekkelijk vinden om te werken voor de krijgsmacht. De eerder genoemde 21-jarige man lijkt daar een nieuw voorbeeld van te zijn. Radicalisering binnen elementen van de krijgsmacht is risicovol, vooral gelet op de toegang tot en de training met wapens. In het buitenland waren er de laatste jaren diverse voorbeelden van defensiemedewerkers die radicaliseerden en geweld toepasten of daarmee dreigden. De aantrekkingskracht van de krijgsmacht op rechts-extremistische jongeren is te verklaren. Zo is de externe presentatie van accelerationistische groepen erg militaristisch geïnspireerd. Waarden en normen die binnen de krijgsmacht gelden, zoals kameraadschap, moed en trouw, staan ook bij veel rechts-extremisten hoog in aanzien. Ook is er binnen delen van de rechts-extremistische beweging een sterke affiniteit met wapens. Een relatief nieuw fenomeen is dat in accelerationistische online netwerken wordt geadviseerd het defensieapparaat te benutten voor het opdoen van gevechts- en wapenvaardigheden om zich fysiek voor te bereiden op een eventuele (eind)strijd. De aanwas van de rechts-extremistische beweging is vaak heel jong. Het zijn personen die hun beroepskeuze voor de toekomst nog moeten maken en deze gemakkelijk kunnen laten beïnvloeden door rechts-extremistisch sentiment.

Deze tekst is onderdeel van DTN 56.