Dreiging ISIS en al Qa'ida

De dreiging van ISIS en al Qa’ida is afgenomen maar niet verdwenen. De omvang van ISIS is drastisch teruggedrongen. Het grondoffensief van het Syrisch leger kan voor een nieuwe vluchtelingenstroom naar Turkije zorgen. Jihadistische strijders kunnen zich verplaatsen in de regio.

Door de geopolitieke ontwikkelingen is in Syrië een nieuwe maar fragiele situatie ontstaan. Het militair grondoffensief van het Syrisch leger in de provincie Idlib, ondersteund door buitenlandse bondgenoten, kan tot een grote vluchtelingenstroom naar Turkije leiden. Hieronder kunnen zich ook Nederlandse uitreizigers, die zich nu nog in de provincie Idlib ophouden, bevinden.

Weer minder aanslagen, wel arrestaties: jihadistische dreiging blijft

Sinds de zomermaanden van 2017 is het aantal in Europa gepleegde jihadistische aanslagen sterk afgenomen. In 2019 is hierin geen verandering gekomen – het aantal aanslagen ten opzichte van het jaar ervoor nam met een derde af. De jihadistische dreiging in Europa gaat vooral uit van ISIS-sympathisanten die voornamelijk alleen handelen en in enkele gevallen in groepen. Dat de dreiging die uitgaat van jihadistisch terrorisme weliswaar kleiner is geworden, maar niet is verdwenen blijkt uit enkele kleinschalige aanslagen die in de afgelopen maanden in westerse landen werden gepleegd, waaronder die in Frankrijk op 4 april. Een man stak in Romans-sur-Isère in op willekeurige burgers en doodde er twee.

Al Qai’da en ISIS blijven dreiging vormen

Naast ISIS blijft al Qa’ida onverminderd de intentie houden om een aanslag in of tegen het Westen te plegen. Al Qa’ida beschikt over een uitvalsbasis in onder meer Syrië, faciliteringsnetwerken in onder meer Turkije en netwerken van aanhangers in de meeste westerse landen. Ook al Qa’ida-propaganda blijft een rol spelen bij niet-netwerkgebonden aanslagen of pogingen daartoe. Daarvan getuigt ook de aanslag die begin december 2019 op een militaire basis in de Verenigde Staten plaatsvond. Deze illustreert dat het Westen niet alleen te maken heeft met de jihadistische dreiging die uitgaat van ISIS: de aanslagpleger handelde namelijk hoogstwaarschijnlijk in naam van AQAS (al Qa’ida op het Arabisch Schiereiland).

ISIS heeft een nieuwe leider en woordvoeder. In een recent audiofragment legt de nieuwe woordvoerder de focus op de bestrijding van Israël en joden wereldwijd. Het recente grondoffensief van het Syrische leger heeft voor een precaire humanitaire situatie in Idlib gezorgd, en kan uitmonden in een grootschalige vluchtelingenstroom naar Turkije. Jihadistische strijders zouden van deze chaos gebruik kunnen maken om ongehinderd Turkije binnen te komen en (eventueel) verder te reizen. Hierdoor neemt het aantal strijders in Syrië af, en verzwakt daarmee de Syrische oppositie.

Ontwikkelingen in Idlib

Het Syrisch regime neemt, gesteund door Russische luchtaanvallen, gestaag steeds meer delen van de provincie Idlib in. Het regeringsoffensief veroorzaakt een forse vluchtelingenstroom richting de Turkse grens. Doordat deze grens vooralsnog dicht blijft worden interne ontheemden nu aan de Syrische zijde van de grens in overvolle vluchtelingenkampen opgevangen. Het is de vraag of Turkije zijn grens (vrijwel) gesloten weet te houden als de humanitaire situatie verder verslechtert. Jihadistische oppositiestrijders zouden van deze vluchtelingstroom gebruik kunnen maken om Turkije binnen te komen. Er bevinden zich op dit moment nog ongeveer 30 volwassen Nederlandse uitreizigers bij jihadistische groeperingen in Noordwest-Syrië. De militaire druk op de provincie Idlib beperkt op korte termijn waarschijnlijk de mogelijkheden van aan al Qa’ida gelieerde groepen om internationale aanslagen te plannen of uit te voeren.

Deze tekst is onderdeel van DTN 52.